De manosfeer: onzekerheid met spierballen

Ik ga het maar gewoon zeggen. Mannen die aan deze hype meedoen en dit lezen: ik schijt op jullie.

Niet omdat iedere man hetzelfde moet denken als ik. Een stel mag prima kiezen voor een traditionele rolverdeling. Mannen mogen ook grenzen en voorkeuren hebben. En natuurlijk mogen ze praten over eenzaamheid, vaderschap, scheidingen, prestatiedruk en mentale problemen. Graag zelfs. Maar dat is niet wat deze mannen doen. Zij maken van hun eigen onzekerheid een natuurwet en vertellen vrouwen daarna hoe ze zich moeten kleden, kijken, praten, neuken, werken en leven.

De manosfeer is geen officiële club met één leider en één boek met regels. Er zijn redpillers, incels, pick-upcoaches, zelfbenoemde alfa’s, sigma’s en traditionele relatiegoeroes. Ze zijn het lang niet overal over eens. Maar toch hoor je steeds hetzelfde verhaal: mannen horen te leiden, vrouwen zouden altijd op zoek zijn naar een rijkere of succesvollere man en vrouwen zijn niet te vertrouwen. Voor hetzelfde gedrag gelden andere regels voor mannen dan voor vrouwen. Ze noemen dat de harde waarheid die niemand meer durft te zeggen. Meestal is het gewoon een stapel dubbele regels van plorken. Voor wie dat woord niet kent: prachtige lichamen met ongelooflijke rotkoppen.

Mijn regel is simpel:

De regels die vooral voor vrouwen blijken te gelden

En dan komen we bij de regels. Eigenlijk zijn het de kansloze gebruiksvoorwaarden van mannen die zichzelf rationeel, sterk en dominant noemen. Ondertussen raken ze volledig van slag van een vrouw met een eigen mening, een verleden of gewoon werkende hersenen. Ik moet erom lachen en ik word er tegelijk agressief van. Volwassen kerels zeggen met een ernstig gezicht dat een vrouw niet naar een andere man mag kijken. Zelf struinen ze het internet af om vrouwen cijfers te geven. Die kleuterlogica wordt vervolgens verkocht als levenswijsheid. Meestal door een man in een te strak shirt die vooral zijn bovenarmen heeft ontwikkeld. Het liefst zou ik hem op zijn neus slaan, maar helaas mag dat niet. Bovendien zou dat natuurlijk weer veel te masculien zijn, hoewel het me werkelijk geen reet interesseert wat dit soort mannen daarvan vinden.

Ze noemen zichzelf alfa, high value of leider. Voor dat zelfvertrouwen hebben ze wel een complete voorstelling nodig: spieren, geld, een glimmende auto, de bewondering van andere mannen en een vrouw die zich klein houdt. Anders voelt meneer zich niet groot genoeg. Ook noemen ze zichzelf de laatste verdedigers van feiten en logica. Hun eigen regels spreken elkaar alleen voortdurend tegen. Hij wil vrijheid; zij moet toestemming vragen. Zij moet verantwoordelijkheid nemen; wanneer hij zich misdraagt, is het toch haar schuld. Hij noemt zichzelf de leider; zodra er iets fout gaat, blijkt hij nergens verantwoordelijk voor. Zijn moeder is heilig; iedere andere vrouw komt langs de seksuele keuringsbalie.

Laten we die regels dus eens langs hun eigen geliefde logica leggen. Dan blijft er weinig van over. Geen eeuwenoude wijsheid. Geen superieure mannelijkheid. Gewoon mannen die de vrijheid van vrouwen beperken om zichzelf een grote jongen te kunnen voelen omdat ze gigantisch onzeker zijn.

De vrouw als beveiligd terrein

Het begint al bij kijken. Zij mag niet naar andere mannen kijken, geen mannelijke vrienden hebben en moet haar kleding, werk en uitgaansleven aanpassen. Hij noemt dat beschermen. Zelf kijkt hij ondertussen gewoon rond, volgt hij aantrekkelijke vrouwen op Instagram en bespreekt hij met zijn vrienden ‘wie hij zou doen’. Ook kunnen mannen en vrouwen geen vrienden zijn, omdat mannen altijd seks zouden willen. Daarmee zeggen ze vooral dat mannen zichzelf niet kunnen beheersen. Toch krijgt de vrouw de beperkingen opgelegd, want zij is onbetrouwbaar.. De zogenaamde bro code past daar mooi bij. Een vriend mag nooit iets beginnen met de ex van een andere vriend, zelfs niet wanneer de relatie allang voorbij is en iedereen ermee instemt. De vrouw blijft kennelijk een soort geannexeerd gebied. Alsof er na een relatie nog steeds een naamplaatje van haar ex op haar zit. Wil je gebieden claimen, flikker dan lekker op naar je PlayStation en ga daar de grote veroveraar uithangen. De echte wereld bestaat uit volwassen mensen die zelf kiezen met wie ze omgaan. Hij is gewoon bang dat zij vrij kijkt, vrij kiest en iemand anders misschien leuker vindt. Hij is onzeker.

Seks voor hem, schaamte voor haar

Daarna komt de seksuele boekhouding, ook zo’n hilarisch dingetje. Een man met veel bedpartners krijgt status. Een vrouw met precies hetzelfde aantal verliest volgens hen haar waarde, ofwel: ze is een hoer. Dezelfde vrijpartij levert hem dus winst op en haar verlies. Dat is manosfeerwiskunde: hij is geweldig omdat hij haar kreeg en zij is minderwaardig omdat ze hem wilde. Zij moet daarnaast haar hele seksuele verleden op tafel leggen, terwijl datinggoeroes mannen leren om vaag te blijven over hun eigen gedrag en bedoelingen. Ook monogamie blijkt vooral haar verantwoordelijkheid. Als hij vreemdgaat, komt de biologie ineens om de hoek kijken: mannen zouden van nature jagers zijn. Ben je wel goed in je bovenkamer? Je bent een volwassen vent die een afspraak heeft gemaakt. Kennelijk functioneert je bovenkamer onvoldoende om jezelf te beheersen. Fix je shit gewoon, gozer. Hij wil zelf alle ruimte en wil tegelijk zeker weten dat zij nergens heen gaat. Pure onzekerheid dus.

De vrouw kan het binnen deze theorie nooit goed doen

Volgens de hypergamietheorie zoekt een vrouw altijd naar een sterkere, rijkere of succesvollere man. Vertrekt zij, dan noemen ze dat het bewijs en is ze een golddigger. Blijft zij jarenlang trouw, dan zeggen ze dat er nog geen betere man beschikbaar was. Zelfs trouw telt zo niet meer als liefde. Iedere uitkomst wordt passend gemaakt bij een conclusie die vooraf al vaststaat. Vrouwen zouden bovendien steeds de verkeerde mannen kiezen. Selecteert een vrouw daarom voorzichtiger, stelt zij hogere eisen of wacht zij langer met seks, dan is ze opeens kieskeurig, verwend of opnieuw hypergaam. Geeft zij een man wel een kans en blijkt hij onbetrouwbaar, dan had zij beter moeten kiezen. Zo sneu... Hij bedenkt een spel waarin zij bij iedere mogelijke uitkomst verliest en noemt zichzelf daarna rationeel. Hij is gewoon een onzekere droeftoeter die bang is verlaten te worden.

De geboren directeur met een heel kwetsbaar ego

De man zou het hoofd van het gezin zijn. Hij leidt en zij volgt. Zijn belangrijkste diploma voor die directeursfunctie zit in zijn boxershort. Hij beslist over haar kleding, vrienden, werk en sociale media. Een vrouw die hem iets voorschrijft bemoeit zich, terwijl zijn bemoeienis leiderschap heet. Dat leiderschap verdwijnt zodra er iets misgaat. Hij bedroog haar omdat zij hem te weinig aandacht gaf. Hij werd agressief omdat zij hem provoceerde. Hij keek niet naar zijn kinderen om omdat zij een betere vader had moeten kiezen. Hij krijgt het gezag en zij krijgt de verantwoordelijkheid. Ook respect betekent in deze wereld vooral gehoorzaamheid. Zij moet vrede brengen, niet tegenspreken en geen drama maken. Woede, jaloezie en controledrang gelden alleen als emoties wanneer een vrouw ze voelt. Wanneer hij ontploft, bewaakt hij zogenaamd zijn grens. Een goede vrouw houdt vervolgens ook nog het gezin bij elkaar, hoeveel zij daarvoor ook moet verdragen. Ondertussen hoeft meneer nooit kritiek te horen, verantwoordelijkheid te nemen of zijn eigen rotzooi op te ruimen. Fix je shit gewoon, gozer. Je duldt geen tegenspraak omdat je onzeker bent!

De provider in zijn eigen etalage

Dan verschijnt de ‘’provider’’. Hij verdient geld en heeft daarom na thuiskomst recht op rust. Haar werk, zorg, huishouden en planning lijken vanzelf te gebeuren of door de kaboutertjes. Financiële afhankelijkheid vindt hij vrouwelijk en traditioneel, totdat hij haar verwijt dat zij van zijn geld leeft. Iedere verdiende euro wordt een extra stem in de relatie. Tegelijk beweren deze mannen dat vrouwen alleen geld en status willen. Dit soort mannetjes leren elkaar juist dat een man spieren, geld, een dure auto en een mooie vrouw nodig heeft om waardevol te zijn. Ze richten hun hele etalage in met uiterlijk vertoon en schrikken daarna van mensen die alleen naar de verpakking kijken. Als je uitsluitend je portemonnee, auto en bovenarmen laat zien, moet je niet huilen wanneer iemand je diepere persoonlijkheid nergens kan vinden. Voor vrouwen geldt opnieuw een onmogelijke rol. Zij moet jong, slank, sexy en bescheiden zijn. Ze moet begeerlijk zijn zonder dat zelf te beseffen, seksueel beschikbaar zonder ervaring en zelfstandig zonder hem ooit overbodig te maken. Zijn voorkeuren heten biologie. Haar voorkeur voor lengte, inkomen, opleiding of emotionele volwassenheid heet oppervlakkig. Hij moet zichzelf steeds groter laten lijken en heeft daarvoor een vrouw nodig die kleiner blijft. Dat uiterlijk vertoon kan je gewoon niet anders uitleggen dan een man met weinig meer inhoud dan pure onzekerheid.

Zijn moeder is heilig, andere vrouwen zijn keuringsmateriaal

Zijn moeder is heilig. Andermans moeder is een single mom, een vrouw met een te hoge bodycount (hoer dus) of een afgeschreven exemplaar. Zijn zus verdient bescherming; andermans zus had beter moeten kiezen. Zijn moeder noemt hij anders, omdat hij haar kent als een volledig mens met een geschiedenis, humor, pijn en offers. Daarmee laat hij dus eigenlijk zien dat zijn karikatuur van vrouwen instort zodra hij een vrouw werkelijk kent. Maar… Ook dat heilige respect heeft grenzen. Wanneer zijn moeder zijn manosfeerideeën afwijst, telt haar mening ineens niet meer. Op Moederdag mag zij schitteren naast een duur cadeau waarmee hij op Instagram laat zien hoeveel geld hij heeft. Zodra zij zelfstandig denkt, verdwijnt haar gezag. Ben je dan wel goed in je bovenkamer? Je kunt je moeder toch niet heilig verklaren en haar vervolgens de mond snoeren wanneer haar mening je niet bevalt? Hij respecteert vrouwen vooral wanneer er “mijn” voor staat en zij hem gelijk geven. Dan ben je gewoon onzeker.

De harde waarheid die alleen voor vrouwen geldt

Tot slot presenteren deze mannen alles als feiten en logica. Een dure leren bureaustoel, een ernstige stem en een getemde leeuw in je woonkamer op Instagram moeten het verhaal extra gewicht geven. “Vrouwen zijn nu eenmaal zo” blijft meestal een generalisatie op basis van een paar slechte ervaringen. Het gedrag van één vrouw zegt niets over vier miljard andere vrouwen. Zodra iemand iets algemeens over mannen zegt, roepen ze (nu wel) terecht dat niet alle mannen hetzelfde zijn. Diezelfde individuele beoordeling gunnen ze vrouwen vervolgens niet. Vrouwen zijn volgens hen collectief hypergaam, emotioneel en oppervlakkig. Ga toch weg joh, idioot. Je kunt geen nuance voor jezelf opeisen en daarna vier miljard vrouwen in hetzelfde vakje proppen. Wie dat feiten en logica noemt, heeft vooral een dure stoel en een goedkoop argument. Deze mannen bevestigen elkaar ook in dit soort ‘feiten’, puur om zich niet onzeker te Hoeven voelen.

De psychologie achter de opgepompte buitenkant

Wat mij het meest opvalt, is hoeveel deze mannen praten over zelfvertrouwen. Ondertussen hangt hun hele identiteit af van wat andere mensen van hen vinden. De spieren moeten zichtbaar zijn. Het geld moet zichtbaar zijn. De auto moet zichtbaar zijn. Ook de jonge, mooie vrouw naast hem moet iedereen kunnen zien. Andere mannen moeten denken dat hij heeft gewonnen en vrouwen moeten hem aantrekkelijk vinden. Zelfs zijn relatie wordt zo een bewijs van zijn status.

Er is natuurlijk niets mis met sporten, ambitie, geld verdienen of mooie auto’s. Ik heb mannen in mijn omgeving die al deze boxen aantikken. Het verschil tussen deze échte mannen en de manosfeer mannen is dat zij die dingen nodig hebt om te bewijzen dat ze een echte man zijn. Zijn lichaam wordt dan een reclamebord. zijn auto moet zijn waarde laten zien. Zijn partner wordt tentoongesteld als een prijs. Psychologen noemen dit precaire mannelijkheid. Dat betekent dat een man zijn mannelijkheid niet stevig van binnen voelt. Hij denkt dat hij zijn mannelijkheid steeds opnieuw moet bewijzen en dat anderen die mannelijkheid ook weer van hem kunnen afpakken. In vijf onderzoeken bleek dat mannelijkheid vaker dan vrouwelijkheid wordt gezien als een status die je moet verdienen en verdedigen. Wanneer zij zich in die status bedreigd voelen, gaan ze vaak extra ‘mannelijk’ gedrag laten zien (sociaal psychologen Joseph Vandello, Jennifer Bosson, Dov Cohen, Rochelle Burnaford en Jonathan Weaver, 2008).

En daar zit dus de grap. Mijn vrienden pochen niet. Zo heb ik een vriend die onlangs zijn huis tot een waar paleisje verbouwde, maar geen foto’s op Insta hoefde te zetten om op te scheppen daarover. Een andere vriend liet zijn Volkswagen verbouwen tot een juweeltje voor heel veel geld maar heeft er ook geen moeite mee om achter het stuur van mijn Renault Kangoo te kruipen na een etentje. Zij doen dit omdat ze iets mooi of leuk vinden. En natuurlijk zijn ze trots, maar ze ontlenen er niet hun identiteit aan. Beide hebben een prachtig wasbordje, maar ze zijn echt niet in de veronderstelling dat dat hetgeen is waar ze hun dates mee regelen. Het is een leuke bijzaak, maar hun karakters zijn doorslaggevend. Ze zijn zichzelf, praten anderen niet na, zoeken geen bevestiging van de buitenwereld en bovenal: ze degraderen vrouwen niet.

Hoe harder iemand roept dat hij een alfa is, hoe meer hij de goedkeuring van anderen nodig heeft. Een koning hoeft niet iedere ochtend op TikTok uit te leggen dat hij koning is. Een zelfverzekerde man stort niet in wanneer zijn vriendin een eigen mening heeft, meer verdient of met een mannelijke collega praat. Als je partner zich kleiner moet maken zodat jij je groot voelt, stelt jouw grootheid weinig voor. De manosfeer belooft mannen dat ze geen goedkeuring van vrouwen nodig hebben. Vervolgens moeten vrouwen hen wel aantrekkelijk vinden, moeten mannen jaloers op hen zijn en moet het internet hen high value noemen. Ze zeggen dat de mening van anderen hun niets doet, maar bouwen hun lichaam, bezit en relatie rond die mening. Je bent dan gewoon een merk geworden dat de hele dag marktonderzoek doet. Daarom noemen ze controle leiderschap. Een man die bang is dat een vrije vrouw vertrekt, kan aan zichzelf werken en een fijne partner worden. Hij kan ook haar vrijheid beperken. De manosfeer kiest voor dat laatste. Dat voelt tijdelijk veiliger. Je hoeft niet te leren omgaan met afwijzing als je kunt roepen dat moderne vrouwen kapot zijn. Je hoeft niet naar je eigen gedrag te kijken als je ieder tegengeluid ‘drama’ noemt. En je hoeft geen echte band op te bouwen als je gehoorzaamheid liefde noemt.

De tegenstrijdige regels hebben dus een doel: dit type ‘man’ hoeft nooit lang stil te staan bij schaamte, twijfel of machteloosheid. Alleen lost controle die gevoelens niet op. Een Rolex maakt je niet minder eenzaam en een gehoorzame vrouw maakt je niet zelfverzekerd. Deze ideologie houdt mannen juist weg bij wat hen sterker kan maken: hulp vragen, teleurstelling verwerken, verantwoordelijkheid nemen, goede vriendschappen opbouwen en kritiek verdragen. Vallen, opstaan en je eigen shit fixen. Daar word je een volwassen man van.

En dan de vrouwen die dit verdedigen

Er zijn ook vrouwen die deze regels fanatiek herhalen. Zij vinden dat vrouwen zacht moeten zijn, mannen moeten volgen, hun seksuele verleden moeten verbergen en dankbaar moeten zijn voor mannelijke leiding. Soms gebruiken zij zichzelf als bewijs: “Ik kies hier toch zelf voor?” Een vrouw mag natuurlijk zelf kiezen voor een traditionele relatie. Daar is niets mis mee. Het wordt echter een probleem wanneer zij haar eigen keuze gebruikt om andere vrouwen minderwaardig te noemen. Dan gaat het niet meer over haar eigen relatie. Dan helpt zij regels verspreiden die alle vrouwen minder vrijheid geven.

Ik denk bij zulke vrouwen soms ook: heb je een kronkel in je hoofd? De psychologie gebruikt daar nettere woorden voor: geïnternaliseerd seksisme en systeemrechtvaardiging. Geïnternaliseerd seksisme betekent dat een vrouw negatieve ideeën over vrouwen zelf gaat geloven. Systeemrechtvaardiging betekent dat mensen bestaande regels verdedigen, zelfs wanneer die regels hun eigen groep benadelen (sociaal psychologen John Jost en Mahzarin Banaji, 1994). Zo’n vrouw kan bijvoorbeeld geloven dat ‘goede vrouwen’ altijd worden beschermd. Dat voelt veilig. Ze hoeft dan niet te erkennen dat ook een lieve, trouwe en zorgzame vrouw slecht kan worden behandeld. Daarvoor moet zij andere vrouwen wel de schuld geven. De mishandelde vrouw had beter moeten kiezen. De alleenstaande moeder is onverantwoordelijk. De seksueel vrije vrouw is waardeloos. De ambitieuze vrouw is te mannelijk. Door hen af te keuren, kan zij zichzelf blijven vertellen dat haar niets overkomt zolang zij zich netjes aan de regels houdt.

Ze krijgt daar soms ook aandacht voor terug. Dit soort ‘mannen’ horen graag een vrouw zeggen dat andere vrouwen oppervlakkig, luidruchtig en ongeschikt zijn. Zij mag dan even naast de jury zitten. Alleen gelden de regels uiteindelijk ook voor haar. Dat maakt haar gedrag zo zelfvernietigend. Zij helpt een ladder overeind houden waarop zij zelf lager staat en noemt haar eigen trede een troon. Ze denkt dat ze veilig is omdat ze ‘een van de goede vrouwen’ is. Dat respect blijft alleen bestaan zolang ze jong blijft, gehoorzaamt, geen grenzen stelt en hem niet tegenspreekt. Zodra ze verandert, kan dezelfde ideologie zich tegen haar keren. Is dit dan een gevoel van eigenwaarde of juist een probleem daarmee?

Geen mannelijkheid, maar een kostuum

De manosfeer doet alsof de regels eeuwenoude principes zijn. Een echt principe geldt voor iedereen. Trouw, respect, verantwoordelijkheid, grenzen en vrijheid gelden voor twee mensen. Als een regel alleen voor de vrouw geldt, wil de man gewoon meer macht. Zijn moeder is heilig, maar vrouwen zijn onbetrouwbaar. Zijn dochter moet beschermd worden, maar andermans dochter had beter moeten kiezen. Zijn zus verdient respect, maar een vrouw met precies hetzelfde verleden is alleen ‘voor recreatief gebruik’. Hij respecteert dus vooral vrouwen die hij goed kent, wat dus bewijst hoe oppervlakkig hij omgaat met de regels: ze gelden alleen voor vrouwen die hij niet kent.

En al die spieren, auto’s, horloges, bankbiljetten en alfa-uitroepen? Ze kunnen er indrukwekkend uitzien. Maar als jouw mannelijkheid steeds door een publiek moet worden bevestigd en een vrouw zich kleiner moet maken om jou jezelf groot te laten voelen, dan ben je niet sterk. Dan ben je een slappe hap. Echte kracht kan tegen vrijheid. Echt zelfvertrouwen kan tegen kritiek. Echt leiderschap kan tegen tegenspraak. Echte liefde geeft ruimte aan twee volledige mensen. De rest is geen mannelijkheid. Het is onzekerheid in een jasje waarvoor je veel teveel geld hebt betaald. Sukkel.