De laatste tijd valt het mij op hoe gemakkelijk mensen een oordeel over elkaar vormen. Ze horen een verhaal, zien één situatie of baseren zich op de mening van iemand anders en denken vervolgens precies te weten met wie ze te maken hebben. Zelf heb ik dat de afgelopen tijd op verschillende manieren ervaren. Soms ging het om mannen, soms om vrouwen en soms juist om mensen van wie ik dacht dat onze band stevig genoeg was om verder te kijken dan een oppervlakkige indruk.
Volgens vriendinnen val ik meer op dan ik zelf doorheb. Mijn roodgeverfde haar, uitgesproken make-up met rode lippen trekken aandacht. Daarbij ben ik vrij in mijn doen en laten, ruimdenkend, kritisch, direct en eerlijk. Zelf vind ik dat allemaal behoorlijk normaal. Ik draag wat ik mooi vind en zeg wat ik denk. Toch kan die combinatie volgens mensen die mij goed kennen door anderen als intimiderend worden ervaren. Dat blijft voor mij lastig te begrijpen, omdat ik mijn vrijheid juist combineer met ruimte voor anderen. Iedereen mag van mij zijn eigen keuzes maken. Je hoeft niet hetzelfde te denken, dezelfde relaties te hebben of jouw leven in te richten zoals ik dat doe. Ik verwacht ook geen goedkeuring voor hoe ik leef. Wat ik wel verwacht, is dat mensen elkaar voldoende respect gunnen om verder te kijken dan hun eerste indruk.
Mensen die mij werkelijk kennen, omschrijven mij als loyaal en zorgzaam. Ze weten dat ik veel voor anderen overheb en mij sterk betrokken voel wanneer iemand die mij dierbaar is vastloopt. Toch lijkt het voor buitenstaanders soms eenvoudiger om één gebeurtenis uit te vergroten. Een verhaal over een man wordt een oordeel over mijn hele liefdesleven. Een moeilijke periode verandert in het beeld dat er bij mij altijd problemen zijn. En wanneer ik ergens voor opkom, ben ik ineens iemand die voortdurend strijd zoekt. Ik heb meegemaakt dat iemand mij pas na onze kennismaking vertelde welk beeld zij vooraf van mij had gekregen. Ze had allerlei verhalen gehoord en ontdekte uiteindelijk dat de werkelijkheid heel anders was. Gelukkig kon zij haar mening bijstellen. Anderen lijken daar minder moeite voor te willen doen. Soms hoor ik dat iemand mij niet mag terwijl we elkaar nauwelijks hebben gesproken. Daar word ik niet onzeker van. Ik vind het vooral teleurstellend dat mensen hun oordeel blijkbaar al klaar hebben voordat ze iemand de kans geven zichzelf te laten zien.
Bij mannen heb ik ervaren hoe gemakkelijk een verhaal wordt aangepast wanneer dat beter uitkomt. Een man die mij vroeger zelf probeerde te versieren, vertelde later dat hij liever geen contact met mij had omdat ik “altijd getrouwde mannen neukte”. Ik had ooit iets met zijn broer gehad, die een relatie had. De verantwoordelijkheid van zijn broer verdween volledig uit beeld en ook zijn eigen eerdere interesse werd gemakshalve vergeten. Een andere man noemde mij zijn droomvrouw, maar wilde geen relatie omdat zijn vrienden dikkere vrouwen niks vonden. Zijn eigen gevoel legde het af tegen de mening van zijn omgeving. Dan denk ik vooral: hoe kun je jezelf zo laten sturen door wat anderen ervan vinden? Het zegt weinig over mijn waarde en des te meer over hoe belangrijk groepsgoedkeuring voor sommige mensen blijkbaar is.
Ook op andere momenten zie ik hoe gemakkelijk mensen hun houding aanpassen aan hun publiek. Iemand komt gezellig bij mij thuis en gedraagt zich vriendelijk, maar rolt ergens anders met zijn ogen zodra hij wegloopt. Misschien bedoelde hij iets anders en natuurlijk kan ik niet altijd weten wat er precies in iemand omgaat. Toch blijft het vreemd wanneer mensen privé graag aansluiten, terwijl ze in gezelschap ineens afstand creëren. Waar ik op afknap, is vooral de lelijkheid die daaronder kan zitten. Waarom zou je vriendelijk bij iemand over de vloer komen en vervolgens meedoen aan een beeld waarmee je diezelfde persoon kleiner maakt? Waarom zou je iets over iemand aannemen zonder het rechtstreeks te vragen? En waarom lijkt het voor zoveel mensen makkelijker om afstand te nemen, te roddelen of met hun ogen te rollen dan om gewoon eerlijk te zijn?
Dat zie ik ook terug in hoe mensen omgaan met moeilijke situaties in mijn leven. Soms ontstaat het beeld dat mijn problemen mijn hele dag vullen, terwijl de mensen die mij echt kennen weten dat dit helemaal niet klopt. Als ik iets vertel, wil ik vaak gewoon even ventileren. Daarna gaan we verder met ons gesprek, werken we aan onze websites, maken we plannen of doen we iets leuks. Met een vriendin werk ik regelmatig aan onze websites en denken we mee over elkaars ideeën. Een andere vriendin is geëmigreerd, maar we bellen elkaar minstens één keer per week en onze vriendschap voelt nog precies zoals vroeger. We leiden verschillende levens, wonen ver uit elkaar en maken lang niet altijd dezelfde keuzes. Toch is de verbinding gebleven, omdat onze vriendschap rust op gedeelde waarden en oprechte interesse in elkaar.
Dat verschil wordt extra zichtbaar wanneer iemand afstand neemt omdat zij vindt dat ik zelf keuzes heb in de strijd die ik voer. Natuurlijk zou zij misschien een andere weg kiezen. Misschien zou zij eerder loslaten, meer afstand nemen of kiezen voor wat haar de minste energie kost. Dat mag. Mijn eigen keuzes komen voort uit waarden als loyaliteit, zorg en rechtvaardigheid. Soms betekent dat dat ik bewust kies voor een ingewikkeldere weg, omdat die beter aansluit bij wie ik ben. Zolang ik niemand vraag mijn verantwoordelijkheden over te nemen, hoeft mijn keuze ook niet persoonlijk te worden gemaakt. Iemand mag luisteren zonder zich verplicht te voelen om mee te vechten. Een vriendin hoeft mijn problemen niet op te lossen of dezelfde afwegingen te maken als ik. Ik verwacht alleen dat zij begrijpt dat mijn betrokkenheid ergens vandaan komt en dat mijn keuze geen oordeel over haar levenswijze vormt.
Voor mij betekent loyaliteit bovendien dat je dingen met elkaar bespreekt wanneer iets schuurt. Als een vriendin vindt dat ik ergens te ver in ga, mag zij dat zeggen. Als zij merkt dat mijn verhaal haar energie kost, kan zij dat benoemen. Als zij iets over mij hoort waar ze vragen bij heeft, verwacht ik dat ze naar mij toekomt. Juist in zulke gesprekken kun je samen onderzoeken wat er speelt en werken aan wat het beste is voor de vriendschap. Loyaliteit draait voor mij om bereidheid. De bereidheid om te luisteren, vragen te stellen, verschillen te verdragen en moeite voor elkaar te doen. Het betekent ook dat je iemand ruimte geeft om tijdelijk vast te lopen zonder haar hele persoonlijkheid daartoe te reduceren. Een moeilijke periode maakt iemand niet ineens een ander mens.
Wat mij teleurstelt, is dat ik steeds vaker zie hoe weinig ruimte daarvoor lijkt te zijn. Mensen trekken zich terug zodra iets ingewikkeld wordt, baseren hun oordeel op halve informatie of kiezen voor hun eigen comfort zonder nog een eerlijk gesprek te voeren. Natuurlijk heeft iedereen grenzen en mag iedereen bepalen hoeveel energie hij ergens aan wil besteden. Maar sommige mensen lijken vriendschap vooral waardevol te vinden zolang die prettig, makkelijk en probleemloos blijft. Voor mij werkt het anders. Een echte band ontstaat wanneer je elkaar ook in minder eenvoudige periodes blijft zien als volledig mens. Wanneer je begrijpt dat verschillen bestaan en dat betrokkenheid soms moeite kost. Wanneer je iets bespreekt in plaats van er op afstand een verhaal over te maken.
Daarom zijn mijn sterkste vriendschappen waardengedreven. Ze bestaan niet dankzij dezelfde hobby, dezelfde levensstijl of dezelfde omstandigheden, maar door gedeelde normen als eerlijkheid, loyaliteit en respect. We hoeven elkaar niet voortdurend gelijk te geven. We hoeven alleen voldoende om elkaar te geven om nieuwsgierig te blijven naar elkaars bedoeling.
Misschien ben ik inderdaad opvallender dan ik zelf denk. Misschien maakt mijn directheid mij voor sommige mensen minder gemakkelijk. En natuurlijk kijk ik ook kritisch naar mezelf; ik weet dat mijn woorden soms scherp kunnen landen en dat mijn betrokkenheid veel energie kan vragen. Toch hoef ik mezelf niet kleiner te maken om beter te passen bij mensen die liever oordelen dan begrijpen. Het gaat mij uiteindelijk niet om de vraag of iedereen mij aardig vindt. Ik weet wie ik ben en heb geen bevestiging nodig van mensen die mij nauwelijks kennen. Wat mij wel raakt, is dat mensen elkaar zo gemakkelijk verkeerd behandelen en zo weinig moeite lijken te willen doen om werkelijk contact te houden.
De mensen die mij echt kennen, weten dat ik nog steeds dezelfde Wen ben. Ze zien mijn vrijheid, mijn eerlijkheid en mijn loyaliteit, en begrijpen dat mijn leven uit veel meer bestaat dan de situaties waar anderen hun oordeel op baseren. Bij hen hoef ik mezelf niet te verdedigen, omdat onze band sterk genoeg is om verschillen, lastige gesprekken en moeilijke periodes te verdragen. En dat is uiteindelijk precies wat ik onder vriendschap versta: elkaar niet alleen waarderen wanneer alles moeiteloos gaat, maar voldoende om elkaar geven om ook moeite te willen doen.